
Deklaracja PCC-3 (wersja 6, od 1 stycznia 2024 r.) jest formularzem służącym do rozliczenia podatku od czynności cywilnoprawnych (PCC). Składa ją podatnik w ciągu 14 dni od powstania obowiązku podatkowego do US właściwego wg miejsca zamieszkania lub siedziby.
PCC dotyczy umów zawieranych poza obrotem VAT – najczęściej: zakup samochodu używanego, pożyczka między osobami fizycznymi, ustanowienie hipoteki, umowa spółki. Stawki: 2% (sprzedaż), 0,5% (pożyczka, spółka), 0,1% lub 19 zł (hipoteka).
Wzór deklaracji PCC-3 służy do obliczenia i zadeklarowania podatku PCC.
Dokument ten pełni 5 głównych funkcji:
Rozliczenie PCC od sprzedaży (zakup samochodu, nieruchomości, rzeczy ruchomych od osób fizycznych).
Rozliczenie PCC od pożyczki (pożyczka między osobami fizycznymi – 0,5%).
Rozliczenie PCC od hipoteki (ustanowienie hipoteki – 0,1% lub 19 zł).
Rozliczenie PCC od umowy spółki (utworzenie spółki, podwyższenie kapitału – 0,5%).
Spełnienie obowiązku ustawowego (14 dni na złożenie + zapłatę – po terminie: odsetki + sankcje KKS).
Ważne: PCC NIE podlega czynność, jeśli którakolwiek ze stron jest opodatkowana VAT lub zwolniona z VAT w zakresie tej czynności (art. 2 pkt 4). Dlatego zakup w sklepie/od firmy = bez PCC. PCC = transakcje prywatne.
PCC-3 składa podatnik podatku od czynności cywilnoprawnych – najczęściej nabywca.
Kupujący (umowa sprzedaży): PCC ciąży na nabywcy. Np. zakup samochodu od osoby fizycznej.
Pożyczkobiorca (umowa pożyczki): PCC płaci biorący pożyczkę – 0,5%.
Spółka (umowa spółki): PCC od umowy spółki / podwyższenia kapitału.
Ustanawiający hipotekę: PCC od ustanowienia hipoteki.
Strony transakcji opodatkowanej VAT (sklep, firma = VAT, nie PCC). Kupujący w salonie/od dealera (VAT w cenie). Notariusz jako płatnik PCC – pobiera PCC przy akcie notarialnym (podatnik nie składa PCC-3 sam).
Termin: 14 dni od dnia powstania obowiązku podatkowego. W tym samym terminie należy zapłacić podatek.
| Czynność | Stawka PCC | Kto płaci |
|---|---|---|
| Sprzedaż nieruchomości | 2% | Kupujący |
| Sprzedaż ruchomości (np. samochód) | 2% | Kupujący (jeśli wartość > 1 000 zł) |
| Pożyczka | 0,5% | Pożyczkobiorca |
| Umowa spółki / podwyższenie kapitału | 0,5% | Spółka |
| Hipoteka (wierzytelność ustalona) | 0,1% | Ustanawiający |
| Hipoteka (wierzytelność nieustalona) | 19 zł | Ustanawiający |
Ważne: Sprzedaż ruchomości o wartości ≤ 1 000 zł = zwolniona z PCC (art. 9 pkt 6). Nie trzeba składać PCC-3.
Wzór PCC-3(6) określa rozporządzenie MF z 17.11.2023 r. (Dz. U. poz. 2542). Obowiązuje od 1.01.2024 r.
Pobierz wzór PCC-3(6) (PDF) – deklaracja do wydruku.
Złóż PCC-3 online – elektronicznie przez program fillup.
Deklaracja PCC-3 składa się z następujących części:
Poz. 1 – NIP / PESEL: identyfikator podatnika.
Część A – US i cel: urząd skarbowy wg zamieszkania + cel: złożenie lub korekta.
Część B – Dane podatnika: imię, nazwisko, adres (osoby fizyczne) lub nazwa, REGON (firmy).
Część C – Przedmiot opodatkowania: rodzaj czynności (sprzedaż, pożyczka, hipoteka, spółka).
Część D – Obliczenie podatku: podstawa opodatkowania (wartość rynkowa) × stawka = kwota PCC.
Część E – Podatek do zapłaty: suma PCC do zapłaty.
Część F – Informacja o załącznikach: PCC-3/A (dodatkowy podatnik).
Podpis / autoryzacja: podpis podatnika (papierowo) lub dane autoryzujące (elektronicznie).
PCC-3 składa się do US właściwego wg miejsca zamieszkania podatnika (osoby fizyczne) lub siedziby (firmy).
Elektronicznie – podatki.gov.pl (e-US): profil zaufany, bankowość, e-dowód lub dane autoryzujące (PESEL + kwota przychodu).
Papierowo – w urzędzie skarbowym: wydrukowany formularz w biurze podawczym US.
Pocztą: listem poleconym na adres US.
Wskazówka: Najszybsza forma = elektronicznie (podatki.gov.pl). Dane autoryzujące (PESEL + kwota przychodu z PIT za 2 lata wstecz) = najprostsza metoda podpisu.
Aby wypełnić wzór deklaracji PCC-3, należy określić rodzaj czynności i obliczyć podatek.
Krok 1: Wpisz NIP/PESEL i dane podatnika (cz. A–B). Identyfikator + imię/nazwisko/adres + US.
Krok 2: Określ przedmiot opodatkowania (cz. C). Rodzaj czynności: sprzedaż / pożyczka / hipoteka / spółka. Data czynności.
Krok 3: Wpisz podstawę opodatkowania (cz. D). Wartość rynkowa przedmiotu (nie cena umowna, jeśli niższa od rynkowej!).
Krok 4: Oblicz podatek (cz. D). Podstawa × stawka = PCC. Np. samochód 30 000 zł × 2% = 600 zł.
Krok 5: Wpisz sumę do zapłaty (cz. E). Suma PCC ze wszystkich czynności w deklaracji.
Krok 6: Podpisz i złóż + zapłać w 14 dni. Elektronicznie lub papierowo. Zapłata na konto US.
Przed złożeniem deklaracji należy sprawdzić 8 kluczowych elementów.
1. Termin: 14 dni od dnia czynności. Po terminie = odsetki + KKS.
2. Stawka: 2% (sprzedaż), 0,5% (pożyczka/spółka), 0,1%/19 zł (hipoteka).
3. Podstawa = wartość RYNKOWA (nie cena umowna, jeśli zaniżona – US może zakwestionować).
4. Zwolnienie: ruchomości ≤ 1 000 zł (art. 9 pkt 6) – nie składaj PCC-3.
5. Czy transakcja nie podlega VAT? (VAT = brak PCC). Art. 2 pkt 4.
6. Notariusz już pobrał PCC? (akt notarialny = notariusz płatnik – nie składasz PCC-3 sam).
7. PCC-3/A: jeśli więcej niż 1 podatnik (np. dwóch kupujących).
8. Zapłata w tym samym terminie co złożenie (14 dni). Na konto US.
Aby uniknąć błędów, należy prawidłowo określić podstawę i stawkę.
| ❌ Najczęstszy błąd | ✓ Prawidłowe postępowanie |
|---|---|
| Zaniżona podstawa (cena < wartości rynkowej) | Podstawa = wartość rynkowa. US może powołać biegłego i określić wartość |
| PCC-3 od zakupu w sklepie/od firmy | Zakup od VAT-owca = brak PCC (art. 2 pkt 4). PCC = transakcje prywatne |
| Złożenie po 14 dniach | 14 dni od czynności. Spóźnienie = odsetki + czynny żal (KKS art. 16) |
| Błędna stawka (np. 2% zamiast 0,5%) | Sprawdź: sprzedaż 2%, pożyczka 0,5%, spółka 0,5%, hipoteka 0,1%/19 zł |
| Samochód ≤ 1 000 zł – złożenie PCC-3 | Ruchomości ≤ 1 000 zł = zwolnione (art. 9 pkt 6). Nie składaj |
Nie złożyłem w 14 dni: Złóż z czynnym żalem (art. 16 KKS) + zapłać PCC + odsetki. Czynny żal = brak kary, jeśli US jeszcze nie wszczął postępowania.
US kwestionuje wartość samochodu: US powołuje biegłego. Jeśli wartość rynkowa > cena umowna o > 33% – US określa podstawę. Dopłać różnicę + odsetki.
Dwoje kupujących (współwłasność): PCC-3 składa jeden + PCC-3/A dla drugiego. Solidarna odpowiedzialność.
Korekta PCC-3: Złóż korektę PCC-3 (zaznacz „korekta”). Dopłać / wnioskuj o nadpłatę.
PCC-3 składa się w ciągu 14 dni od każdej czynności podlegającej PCC.
| Sytuacja | PCC-3? | Uwagi |
|---|---|---|
| Zakup samochodu od osoby prywatnej | TAK (2%) | 14 dni. Podstawa = wartość rynkowa |
| Zakup samochodu w salonie / od dealera | NIE (VAT) | Sprzedaż z VAT = brak PCC |
| Pożyczka od znajomego | TAK (0,5%) | 14 dni. Zwolnienie: I grupa podatkowa (PCC-3 + przelew) |
| Zakup mieszkania (akt notarialny) | NIE – notariusz | Notariusz pobiera PCC jako płatnik |
| Samochód za 800 zł | NIE | Ruchomości ≤ 1 000 zł = zwolnione (art. 9 pkt 6) |
| Ustanowienie hipoteki | TAK (0,1% / 19 zł) | 14 dni od ustanowienia |
Różne formularze PCC.
| Kryterium | PCC-3 | PCC-3/A | PCC-4 |
|---|---|---|---|
| Kto? | Podatnik (główny) | Dodatkowy podatnik (współkupujący) | Małżonkowie kupujący mieszkanie (wspólna) |
| Kiedy? | Każda czynność PCC | Więcej niż 1 podatnik | Zakup pierwszego mieszkania przez małżonków |
| Załącznik? | NIE (samodzielny) | TAK – do PCC-3 | NIE (samodzielny) |
| Stawka | Wg rodzaju czynności | Taka sama (solidarna) | Wg rodzaju + ewentualne zwolnienia |
Wzór deklaracji PCC-3(6) – 8 kluczowych parametrów.
Nazwa dokumentu: PCC-3(6) – Deklaracja w sprawie podatku od czynności cywilnoprawnych. Wzór od 1.01.2024.
Termin: 14 dni od powstania obowiązku podatkowego. Zapłata w tym samym terminie.
Stawki: 2% (sprzedaż), 0,5% (pożyczka/spółka), 0,1%/19 zł (hipoteka).
Podstawa: Wartość rynkowa (nie cena umowna – US może zakwestionować).
Forma: Elektronicznie (podatki.gov.pl) lub papierowo (US, poczta).
Zwolnienia: Ruchomości ≤ 1 000 zł (art. 9 pkt 6); pożyczka I grupa (PCC-3 + przelew); czynności z VAT.
Sankcyjna stawka: 20% – jeśli PCC ujawniony przy kontroli (pożyczka – art. 7 ust. 5).
Podstawa prawna: Ustawa z dnia 9 września 2000 r. o PCC (Dz. U. z 2024 r. poz. 295, z późn. zm.); rozp. MF z 17.11.2023 r. (Dz. U. poz. 2542).
14 dni od dnia dokonania czynności (np. podpisania umowy kupna). W tym samym terminie zapłata podatku.
2% wartości rynkowej. Np. samochód wart 30 000 zł = PCC 600 zł. Samochód ≤ 1 000 zł = zwolniony.
Nie – salon to firma (VAT). PCC dotyczy transakcji poza VAT (prywatna sprzedaż). Art. 2 pkt 4 ustawy.
Tak – przy akcie notarialnym notariusz jest płatnikiem PCC (pobiera i odprowadza). Podatnik nie składa PCC-3 sam.
Złóż z czynnym żalem (art. 16 KKS) + zapłać PCC + odsetki. Czynny żal = brak kary, jeśli US nie wszczął postępowania.
Wzór PCC-3(6) dostępny jest na portalu e-druki.pl (PDF), na podatki.gov.pl oraz w programie fillup.
Przy składaniu PCC-3 mogą być potrzebne powiązane formularze.
PCC-3/A: załącznik – dane dodatkowego podatnika (współkupującego).
PCC-4: deklaracja PCC dla małżonków (wspólna).
Umowa sprzedaży: dokument potwierdzający transakcję (podstawa PCC-3).
Czynny żal (art. 16 KKS): pismo do US – jeśli PCC-3 złożone po terminie.
Program fillup: Aplikacja do elektronicznego wypełniania deklaracji PCC-3 z weryfikacją danych.
Ustawa z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 295, z późn. zm.) – przedmiot opodatkowania, stawki, zwolnienia, termin.
Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 17 listopada 2023 r. w sprawie pobierania i zwrotu podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 2542) – wzór PCC-3(6).
PAMIĘTAJ! Gdy wypełnisz formularz – przeczytaj go uważnie w wersji ostatecznej lub skonsultuj się ze specjalistą! Udostępnione przez nas wzory druków, formularzy, pism, deklaracji lub umów należy zawsze właściwie przetworzyć, uzupełnić lub dopasować do swojej sytuacji.
Pamiętaj, że podpisując dokument, kształtujesz nim swoje prawa lub obowiązki, zatem zachowaj należytą uwagę przy zmianach i jego wypełnianiu. Ze względu na niepowtarzalność każdej czynności, samodzielnie lub na podstawie opinii specjalisty musisz ocenić, czy wykorzystany formularz został zastosowany przez Ciebie odpowiednio do stanu faktycznego, prawnego lub zamierzonego celu.
Poniższa tabela przedstawia 10 kluczowych pojęć związanych z deklaracją PCC-3.
| Pojęcie | Wyjaśnienie |
|---|---|
| PCC-3 | Deklaracja podatku od czynności cywilnoprawnych. Wersja 6 od 1.01.2024. |
| PCC | Podatek od czynności cywilnoprawnych – dotyczy transakcji poza obrotem VAT. |
| 14 dni | Termin na złożenie PCC-3 i zapłatę PCC – od dnia dokonania czynności. |
| Wartość rynkowa | Podstawa opodatkowania PCC. US może zakwestionować, jeśli cena umowna jest zaniżona. |
| Art. 2 pkt 4 ustawy o PCC | Wyłączenie: czynności opodatkowane VAT lub zwolnione z VAT = brak PCC. |
| Art. 9 pkt 6 | Zwolnienie: sprzedaż ruchomości o wartości ≤ 1 000 zł = brak PCC. |
| Sankcyjna stawka 20% | Stawka PCC, jeśli pożyczka ujawniona przy kontroli bez PCC-3 (art. 7 ust. 5). |
| PCC-3/A | Załącznik do PCC-3 – dane dodatkowego podatnika (współkupującego). |
| Czynny żal (art. 16 KKS) | Dobrowolne zgłoszenie spóźnienia w US = brak kary (jeśli przed wszczęciem postępowania). |
| Notariusz jako płatnik PCC | Przy akcie notarialnym notariusz pobiera i odprowadza PCC – podatnik nie składa PCC-3 sam. |
Art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz.U. 2023 poz. 170, 1463 i 1723), zwanej dalej "ustawą"; Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 17 listopada 2023 r. w sprawie pobierania i zwrotu podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz.U. 2023 poz. 2542)
PAMIĘTAJ! Gdy wypełnisz formularz - przeczytaj go uważnie w wersji ostatecznej lub skonsultuj się ze specjalistą! Udostępnione przez nas wzory druków, formularzy, pism, deklaracji lub umów należy zawsze właściwie przetworzyć, uzupełnić lub dopasować do swojej sytuacji.
Pamiętaj, że podpisując dokument kształtujesz nim swoje prawa lub obowiązki, zatem zachowaj należytą uwagę przy zmianach i jego wypełnianiu. Ze względu na niepowtarzalność każdej czynności, samodzielnie lub na podstawie opinii specjalisty musisz ocenić, czy wykorzystany formularz zastał zastosowany przez Ciebie odpowiednio do stanu faktycznego, prawnego lub zamierzonego celu.
Dołącz do programu resellerskiego i zostań specjalistą od przyjaznych formularzy, e-deklaracji i e-administracji, ponieważ fillup to formalności wypełnione.