
Umowa pożyczki jest umową cywilnoprawną, w której pożyczkodawca przenosi na własność pożyczkobiorcy określoną ilość pieniędzy lub rzeczy oznaczonych co do gatunku, a pożyczkobiorca zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy lub rzeczy tego samego gatunku i jakości (art. 720 § 1 KC).
Umowa pożyczki o wartości przekraczającej 1 000 zł wymaga zachowania formy dokumentowej (art. 720 § 2 KC). Forma dokumentowa (art. 77² KC) to każdy nośnik umożliwiający zapoznanie się z treścią – w tym e-mail, SMS, skan. Pożyczka podlega PCC w stawce 0,5% (art. 7 ust. 1 pkt 4 ustawy o PCC).
Wzór umowy pożyczki służy do prawidłowego uregulowania warunków pożyczenia pieniędzy lub rzeczy.
Dokument ten pełni 5 głównych funkcji:
Określenie kwoty / przedmiotu pożyczki (ile pieniędzy lub jakie rzeczy).
Ustalenie warunków zwrotu (termin, raty, jednorazowo, sposób).
Określenie oprocentowania (odsetki umowne, brak odsetek, odsetki maksymalne – art. 359 § 2¹ KC).
Dowód w razie sporu (forma dokumentowa wymagana > 1 000 zł – inaczej ograniczenia dowodowe).
Podstawa rozliczenia PCC (PCC-3 w 14 dni; stawka 0,5%; zwolnienia dla rodziny I grupy).
Ważne: Pożyczka może być nieoprocentowana (darmowa). Odsetki są dopuszczalne, ale nie mogą przekroczyć odsetek maksymalnych (2× stopa referencyjna NBP + 3,5 pp.).
Umowę pożyczki zawierają pożyczkodawca i pożyczkobiorca.
Pożyczkodawca: osoba fizyczna, firma, instytucja – przenosi pieniądze/rzeczy na własność.
Pożyczkobiorca: osoba fizyczna, firma – zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość.
Rodzina (I grupa podatkowa): pożyczki między najbliższą rodziną – zwolnienie z PCC (warunek: zgłoszenie PCC-3 w 14 dni + przelew bankowy).
Instytucje pożyczkowe (firmy pożyczkowe, banki) – podlegają ustawie o kredycie konsumenckim (dodatkowe wymogi ochrony konsumenta). Pożyczka rzeczy oznaczonych co do tożsamości – to najem lub użyczenie, nie pożyczka.
Termin zwrotu określają strony w umowie. Brak terminu = 6 tygodni od wypowiedzenia (art. 723 KC). PCC: 14 dni od zawarcia.
| Parametr | Wartość | Uwagi |
|---|---|---|
| Forma dokumentowa | Obowiązkowa > 1 000 zł | Art. 720 § 2 KC (e-mail, SMS, skan = wystarczające) |
| PCC | 0,5% kwoty pożyczki | Art. 7 ust. 1 pkt 4 ustawy o PCC |
| PCC-3 (deklaracja) | 14 dni od zawarcia umowy | Pożyczkobiorca składa do US |
| Zwolnienie z PCC (rodzina) | I grupa podatkowa | Warunek: zgłoszenie PCC-3 + przelew bankowy |
| Termin zwrotu (brak w umowie) | 6 tygodni od wypowiedzenia | Art. 723 KC |
Ważne: Odsetki maksymalne = 2× stopa referencyjna NBP + 3,5 pp. (art. 359 § 2¹ KC). Przekroczenie = odsetki obniżone do maksymalnych z mocy prawa. Sankcyjna stawka PCC = 20% (jeśli pożyczka ujawniona przy kontroli – art. 7 ust. 5).
Umowa pożyczki powinna zawierać:
Strony umowy: dane pożyczkodawcy i pożyczkobiorcy (imię, nazwisko, PESEL/NIP, adres, nr dowodu).
Kwota / przedmiot pożyczki: dokładna kwota (słownie i cyframi) lub opis rzeczy.
Termin i sposób zwrotu: data zwrotu, raty/jednorazowo, przelew/gotówka.
Oprocentowanie (opcjonalne): stawka odsetek (max: odsetki maksymalne). Może być 0% (darmowe).
Cel pożyczki (opcjonalne): np. zakup samochodu, remont – brak wymogu, ale dobra praktyka.
Zabezpieczenia (opcjonalne): weksel, poręczenie, zastaw, hipoteka.
Sposób wydania i potwierdzenie: przelew (dowód) lub gotówka (pokwitowanie). Przy zwolnieniu PCC: przelew bankowy obowiązkowy.
Podpisy stron i data: 2 egzemplarze.
Umowę zawierają strony między sobą. PCC-3 składa pożyczkobiorca do US w 14 dni.
Forma dokumentowa (> 1 000 zł): e-mail, SMS, skan, plik PDF – każdy nośnik umożliwiający zapoznanie się z treścią (art. 77² KC).
Forma pisemna (zalecana): 2 egzemplarze z podpisami. Silniejsza dowodowo niż dokumentowa.
Forma ustna (≤ 1 000 zł): dopuszczalna, ale ryzykowna dowodowo.
Wskazówka: Po zawarciu umowy pożyczkobiorca składa PCC-3 do US w 14 dni i płaci 0,5% PCC. Zwolnienie: pożyczka od rodziny I grupy (zgłoszenie PCC-3 + przelew bankowy).
Aby wypełnić wzór umowy pożyczki, należy określić kwotę, warunki zwrotu i oprocentowanie.
Krok 1: Wpisz dane stron. Pożyczkodawca + pożyczkobiorca (imię, nazwisko, PESEL, adres, dowód).
Krok 2: Określ kwotę pożyczki. Cyframi i słownie. Waluta (PLN / inna).
Krok 3: Ustal termin i sposób zwrotu. Data, raty/jednorazowo, przelew/gotówka.
Krok 4: Określ oprocentowanie (opcjonalnie). Stawka odsetek (max: 2× ref. NBP + 3,5 pp.) lub 0%.
Krok 5: Dodaj zabezpieczenia i inne klauzule. Weksel, poręczenie, kary za zwłokę, wypowiedzenie.
Krok 6: Podpisy + PCC-3 w 14 dni. 2 egzemplarze. Pożyczkobiorca: PCC-3 do US + 0,5% PCC.
Przed podpisaniem umowy należy sprawdzić 8 kluczowych elementów.
1. Kwota > 1 000 zł? Forma dokumentowa OBOWIĄZKOWA (art. 720 § 2 KC).
2. Odsetki nie przekraczają maksymalnych (2× ref. NBP + 3,5 pp.).
3. PCC: 0,5% kwoty pożyczki. PCC-3 do US w 14 dni.
4. Zwolnienie PCC (rodzina I grupa): zgłoszenie PCC-3 + przelew bankowy.
5. Termin zwrotu określony. Brak = 6 tyg. od wypowiedzenia (art. 723).
6. Wydanie przelewem (dowód) – gotówką = pokwitowanie.
7. Zabezpieczenia (weksel, poręczenie) – jeśli duża kwota.
8. 2 egzemplarze umowy (po jednym dla każdej strony).
Aby uniknąć błędów, należy prawidłowo określić kwotę, formę i obowiązki PCC.
| ❌ Najczęstszy błąd | ✓ Prawidłowe postępowanie |
|---|---|
| Pożyczka > 1 000 zł ustnie (bez formy dokumentowej) | Art. 720 § 2: > 1 000 zł = forma dokumentowa obowiązkowa (e-mail/SMS/pismo) |
| Niezgłoszenie PCC-3 w 14 dni | PCC-3 + zapłata 0,5% w 14 dni. Brak = sankcyjna stawka 20% przy kontroli |
| Odsetki wyższe niż maksymalne | Max: 2× ref. NBP + 3,5 pp. Przekroczenie = obniżone z mocy prawa (art. 359 § 2¹) |
| Brak dowodu wydania pieniędzy | Przelew bankowy (najlepszy dowód). Gotówka = pokwitowanie z podpisem |
| Stawka PCC 2% zamiast 0,5% | Pożyczka = 0,5% PCC (art. 7 ust. 1 pkt 4). 2% = sprzedaż, nie pożyczka |
Pożyczkobiorca nie oddaje pożyczki: Wezwanie do zapłaty (pisemnie). Po bezskutecznym: powództwo cywilne. Umowa + dowód przelewu = kluczowe dowody. Przedawnienie: 6 lat (ogólny) lub 3 lata (działalność).
Pożyczka od rodziny – czy PCC: I grupa podatkowa = zwolnienie z PCC, ALE warunek: zgłoszenie PCC-3 w 14 dni + przelew bankowy (nie gotówka).
Pożyczka a darowizna: Pożyczka = zwrot. Darowizna = bez zwrotu. Jeśli „pożyczka” bez zamiaru zwrotu = US może uznać za darowiznę (podatek od spadków i darowizn).
Pożyczka bez terminu zwrotu: Art. 723 KC: pożyczkobiorca musi zwrócić w 6 tygodni od wypowiedzenia umowy przez pożyczkodawcę.
Umowę pożyczki zawiera się przy każdym pożyczeniu pieniędzy lub rzeczy.
| Sytuacja | Umowa pożyczki? | Uwagi |
|---|---|---|
| Pożyczka pieniędzy między osobami fizycznymi | TAK | PCC 0,5% + PCC-3 w 14 dni |
| Pożyczka od rodzica (I grupa) | TAK + zwolnienie PCC | PCC-3 + przelew bankowy = zwolnienie |
| Kredyt bankowy | NIE – umowa kredytu | Ustawa Prawo bankowe, nie KC |
| Pożyczka firmowa (spółka → wspólnik) | TAK | PCC 0,5% (chyba że jedna ze stron VAT-owiec – wtedy zwolnienie PCC) |
| Chwilówka (firma pożyczkowa) | TAK + kredyt konsumencki | Ustawa o kredycie konsumenckim + dodatkowa ochrona |
| Pożyczka rzeczy (np. materiałów budowlanych) | TAK (rzeczy co do gatunku) | Zwrot rzeczy tego samego gatunku i jakości |
Trzy różne instytucje prawne.
| Kryterium | Pożyczka (KC) | Kredyt (Prawo bankowe) | Darowizna (KC) |
|---|---|---|---|
| Zwrot | TAK (ta sama kwota/rzecz) | TAK (z odsetkami) | NIE |
| Odsetki | Opcjonalne (max: ustawowe) | Obowiązkowe | Brak |
| Kto udziela? | Każdy | Wyłącznie bank | Każdy |
| PCC | 0,5% | Zwolniony (bank = VAT) | Podatek od spadków i darowizn |
| Forma | Dokumentowa > 1 000 zł | Pisemna (obowiązkowa) | Pisemna / akt notarialny (nieruch.) |
| Podstawa prawna | Art. 720–724 KC | Art. 69 Pr. bankowego | Art. 888–902 KC |
Wzór umowy pożyczki – 8 kluczowych parametrów.
Nazwa dokumentu: Umowa pożyczki. Wzór formularza.
Forma: Dokumentowa > 1 000 zł (art. 720 § 2). ≤ 1 000 zł: dowolna. Pisemna = zalecana.
PCC: 0,5% kwoty (art. 7 ust. 1 pkt 4 ustawy o PCC). PCC-3 w 14 dni. Sankcyjna: 20%.
Zwolnienie PCC: I grupa podatkowa (rodzina) – zgłoszenie PCC-3 w 14 dni + przelew bankowy.
Odsetki: Opcjonalne. Max: 2× ref. NBP + 3,5 pp. (art. 359 § 2¹ KC). Może być 0% (darmowa).
Zwrot (brak terminu): 6 tygodni od wypowiedzenia (art. 723 KC).
Przedawnienie: 6 lat (ogólny) lub 3 lata (działalność gospodarcza) – art. 118 KC.
Podstawa prawna: Art. 720–724 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2024 r. poz. 1061, z późn. zm.).
0,5% kwoty pożyczki (art. 7 ust. 1 pkt 4 ustawy o PCC). PCC-3 składa pożyczkobiorca w 14 dni od zawarcia. Sankcyjna stawka 20% – jeśli ujawniona przy kontroli.
Od 1 000 zł wymagana forma dokumentowa (art. 720 § 2 KC). Forma dokumentowa = e-mail, SMS, skan, plik (art. 77² KC). Forma pisemna = silniejsza, ale nie wymagana.
Nie – pożyczka może być nieodpłatna (0%). Odsetki są opcjonalne. Max: 2× stopa ref. NBP + 3,5 pp. (art. 359 § 2¹ KC).
Tak – I grupa podatkowa (rodzice, dzieci, rodzeństwo, małżonek). Warunek: zgłoszenie PCC-3 w 14 dni + wydanie przelewem bankowym.
Wezwanie do zapłaty (pisemnie). Po bezskutecznym: powództwo cywilne. Przedawnienie: 6 lat (osoby fizyczne) / 3 lata (działalność).
Wzór umowy pożyczki dostępny jest na portalu e-druki.pl w formacie PDF (wersja standardowa i z oprocentowaniem).
Przy zawieraniu umowy pożyczki mogą być potrzebne powiązane dokumenty.
PCC-3 (deklaracja PCC): składa pożyczkobiorca w 14 dni od zawarcia umowy. Stawka 0,5%.
Pokwitowanie odbioru gotówki: dowód wydania pożyczki (jeśli gotówką).
Weksel in blanco: zabezpieczenie spłaty – załącznik do umowy.
Wezwanie do zapłaty: przed skierowaniem sprawy do sądu.
Program fillup: Aplikacja do elektronicznego wypełniania formularzy i umów z weryfikacją danych.
Art. 720–724 (umowa pożyczki), art. 359 § 2¹ (odsetki maksymalne), art. 353¹ (swoboda umów), art. 77² (forma dokumentowa), art. 723 (termin zwrotu) ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2024 r. poz. 1061, z późn. zm.).
Art. 7 ust. 1 pkt 4 (stawka PCC 0,5%), art. 9 pkt 10 (zwolnienie I grupa) ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 295, z późn. zm.).
PAMIĘTAJ! Gdy wypełnisz formularz – przeczytaj go uważnie w wersji ostatecznej lub skonsultuj się ze specjalistą! Udostępnione przez nas wzory druków, formularzy, pism, deklaracji lub umów należy zawsze właściwie przetworzyć, uzupełnić lub dopasować do swojej sytuacji.
Pamiętaj, że podpisując dokument, kształtujesz nim swoje prawa lub obowiązki, zatem zachowaj należytą uwagę przy zmianach i jego wypełnianiu. Ze względu na niepowtarzalność każdej czynności, samodzielnie lub na podstawie opinii specjalisty musisz ocenić, czy wykorzystany formularz został zastosowany przez Ciebie odpowiednio do stanu faktycznego, prawnego lub zamierzonego celu.
Poniższa tabela przedstawia 10 kluczowych pojęć związanych z umową pożyczki.
| Pojęcie | Wyjaśnienie |
|---|---|
| Umowa pożyczki | Umowa, w której pożyczkodawca przenosi pieniądze/rzeczy na własność, a pożyczkobiorca zwraca tę samą ilość (art. 720 KC). |
| Forma dokumentowa | Każdy nośnik umożliwiający zapoznanie się z treścią: e-mail, SMS, skan, plik PDF (art. 77² KC). Wymagana > 1 000 zł. |
| PCC (0,5%) | Podatek od czynności cywilnoprawnych od pożyczki = 0,5% kwoty. Składa pożyczkobiorca (PCC-3, 14 dni). |
| Sankcyjna stawka PCC (20%) | Stawka stosowana, gdy pożyczka ujawniona przy kontroli bez zgłoszonego PCC-3 (art. 7 ust. 5 ustawy o PCC). |
| I grupa podatkowa | Najbliższa rodzina: rodzice, dzieci, rodzeństwo, małżonek, dziadkowie. Zwolnienie z PCC (warunek: PCC-3 + przelew). |
| Odsetki maksymalne | Max: 2× stopa referencyjna NBP + 3,5 pp. (art. 359 § 2¹ KC). Przekroczenie = obniżone z mocy prawa. |
| Art. 723 KC | Brak terminu zwrotu w umowie: pożyczkobiorca zwraca w 6 tygodni od wypowiedzenia. |
| Rzeczy oznaczone co do gatunku | Rzeczy zamienne (np. materiały, surowce) – zwrot tej samej ilości, gatunku i jakości. Odm. od tożsamości. |
| Przedawnienie | 6 lat (osoby fizyczne) / 3 lata (działalność gospodarcza) – art. 118 KC. |
| PCC-3 | Deklaracja PCC – składana przez pożyczkobiorcę do US w 14 dni od zawarcia umowy pożyczki. |
Art. 720-724 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. 1964, nr 16, poz. 93 ze zm.)
PAMIĘTAJ! Gdy wypełnisz formularz - przeczytaj go uważnie w wersji ostatecznej lub skonsultuj się ze specjalistą! Udostępnione przez nas wzory druków, formularzy, pism, deklaracji lub umów należy zawsze właściwie przetworzyć, uzupełnić lub dopasować do swojej sytuacji.
Pamiętaj, że podpisując dokument kształtujesz nim swoje prawa lub obowiązki, zatem zachowaj należytą uwagę przy zmianach i jego wypełnianiu. Ze względu na niepowtarzalność każdej czynności, samodzielnie lub na podstawie opinii specjalisty musisz ocenić, czy wykorzystany formularz zastał zastosowany przez Ciebie odpowiednio do stanu faktycznego, prawnego lub zamierzonego celu.
Dołącz do programu resellerskiego i zostań specjalistą od przyjaznych formularzy, e-deklaracji i e-administracji, ponieważ fillup to formalności wypełnione.